Dutch Listening: Classics and Discoveries

Max Havelaar: Or the Coffee Auctions of the Dutch Trading Company (Dutch: Max Havelaar, of de koffij-veilingen der Nederlandsche Handel-Maatschappij) is a culturally and socially significant 1860 novel by Multatuli (the pen name of Eduard Douwes Dekker) which was to play a key role in shaping and modifying Dutch colonial policy in the Dutch East Indies in the nineteenth and early twentieth century. In the novel, the protagonist, Max Havelaar, tries to battle against a corrupt government system in Java, which was a Dutch colony at the time. [en.Wikipedia.org]

Ze zoekt haar eigen weg en probeert voor zichzelf denken. Dat is typisch voor de Verlichting, een tijdperk waarin niet langer de waarheden van kerk en overheid zonder meer voor waar aangenomen werden, maar de overtuiging post vatte dat je de waarheid zelf moet vinden met behulp van de ratio (de rede, het verstand). (Carola Janssen)

Deze verzameling van 102 sonnetten was de eerste dichtbundel die hij publiceerde, na zowel onder het pseudoniem Kaspar Brandt als onder eigen naam romannen en verhalen gepubliceerd te hebben. Uit zijn gedichten blijkt duidelijk dat hij met een schilders-oog de wereld om hem heen bekeek en beschreef, en hij ziet de schoonheid in simpele dingen. Summary by Foon

Teaser in English: this Dutch classic starts with the famous opening line: “My wife is dead and has already been buried.” It's written by the recent widower, and the book is entitled “a posthumous confession”. That will give you some idea of the contents.... (Summary by Anna Simon)

Deze vertaling uit 1885 is van Julius de Geyter. Uit zijn inleiding: "Reinaart de Vos, dat meesterstuk onzer Letterkunde, bestaat uit twee deelen: het eene, dat men gewoonlijk het eerste boek noemt, is omtrent den jare 1250 in Vlaanderen geschreven door een man van genie; het zoogenaamde tweede boek, ongeveer 150 jaren later waarschijnlijk ook door een Vlaming opgesteld, is nauwelijks het werk van een man van talent. De eerste onzer beide dichters, zooals d'eposschrijvers immer deden, had al d'avonturen van zijnen held bijeengezameld, er met een meesterhand de grondstof uitgegrepen, en ze tot een kunstjuweel verwerkt. Naar zijn eigen oordeel, was zijn gedicht gansch de geschiedenis van Reinaart, wat er dan ook over dezen nog meer was geschreven of in den mond des volks voortleefde. Onze tweede schrijver, anderhalv' eeuw nadien, heeft nu juist dat overtollig geoordeelde ook te boek gesteld, en begin en slot van zijns voorgangers meesterstuk veranderd, om er zijn vervolg min of meer passend te kunnen aansluiten." Deze vertaling omvat alleen het zogenaamde "eerste boek".

Reading of a 19th century Dutch translation of a 13th century Middle Dutch rhymed version of the story of Reynard the Fox.

Het boek is uitgegeven in twee versies. Hier wordt voorgelezen uit de eerste van die twee.

Noot: De lezer die met de plattegrond van Amsterdam in de hand zou willen nagaan waar het verhaal van deze roman zich afspeelt, zal geen moeite hebben om de straten die genoemd worden te vinden. Met één uitzondering. Tegen het einde van zijn boek noemt De Haan de Hoedemakersstraat. De naam van deze straat werd later veranderd in Kuipersstraat.

Ze hoopt zó dat het deze keer Echte Liefde is! Maar het is altijd vooral de nerveuze spanning en de energie die ze anders zo ontbeert. De bewondering en het vereren waar ze naar snakt bij haar man Egbert. De romances zetten haar aan tot werken (ze schrijft heel verdienstelijk) en om de beste versie van zichzelf te zijn. Maar ze lijdt onder haar wisselende gemoedsstemmingen en onder de burgermoraal die voorschrijft dat ze tevreden moet zijn met man en kind. Ze wil zó graag beter en hoger en méér, maar alles draait elke keer uit op teleurstelling. En haar grootste teleurstelling is nog wel dat ze zichzelf teleurstelt. - Summary by Carola Janssen

Short summary in English: This book is a fairytale, which represents the growing up of the author from a small boy to an adult.

Uit het volk staan echter twee nieuwe leiders op, om het land te helpen bevrijden van het Franse juk. De strijd mondt uit in de Guldensporenslag, 11 juli 1302, waarin een Vlaams leger van voetknechten tegenover een Frans ridderleger komt te staan. Door het verhaal heen loopt de romance van Machteld, de dochter van Robrecht van Bethune, en ridder Adolf van Nieuwland. Conscience wilde zijn Vlaamse landgenoten bewust maken van hun nationale identiteit en eigenwaarde (vlak na de 19e eeuwse onafhankelijkheidstrijd van Belgie). Met het grote success van De Leeuw van Vlaenderen werd Conscience bekend als “de man die zijn volk leerde lezen.” (Samenvatting door Anna Simon)

A historic novel about the “Battle of the Golden Spurs”, in 1302 in Flanders, and the events leading up to it. The story is laced with a romance between Machteld, daugher of Robrecht van Bethune (also known as "The Lion of Flanders") and the knight Adolf van Nieuwland. Conscience wanted to make his Flemish fellow-countrymen aware of their national identity and feeling of self-worth (shortly after Belgium gained independence). As a consequence of the huge success of this book, Conscience became known as “the man who taught his people how to read." (Summary by Anna Simon).

Een ander thema is de Vlaamse identiteit. Het werk bevat vele geografische verwijzingen en typisch woordgebruik waarmee deze identiteit wordt gepropageerd.

Het boek geeft een beeld van het Nederland van de trekschuit en de postkoets, waar rond die tijd gewerkt wordt aan de eerste spoorlijn. Het bekendste gedeelte van het boek is dat over de familie Stastok. Hierin gaat Hildebrand logeren bij een oom en tante die de vleesgeworden burgermensen zijn uit het begin 19e eeuw. Schrijnend is "Het diakenhuismannetje vertelt zijn verhaal", dat blijk geeft van inzicht van de schrijver in de wantoestanden in zijn tijd. [Wikipedia]

A Legamus project being transferred as it is now PD in the USA

Nog maar net had hij in 1865 in zijn boek ‘Anno 2065’ geschreven over allerhande technische wonderen die in dat jaar te verwachten zouden zijn, of de toekomst had hem ingehaald. In 1870, toen de - geactualiseerde - derde druk van Hartings boek ter perse ging onder (hoe kan het anders) de titel ‘Anno 2070’, moest Harting melden dat de door hem voor het jaar 2065 voorziene spoortunnels tussen Zwitserland en Italië al bijna klaar waren. En zo was er meer. De toekomst was bijna twee eeuwen voor op het schema. ‘Indien het zoo blijft voortgaan’, mopperde Harting, dan zullen er wellicht onder mijn jongere lezers sommigen zijn die nog eenen tijd zullen beleven, waarin zelfs dit werkje geheel verouderd is en zijn titel als eene ironie op de langzaamheid van den vooruitgang wordt beschouwd’ (uit De toekomst is bijna volgeboekt: Profetische literatuur in Nederland door Riemer Reinsma uit De Revisor. Jaargang 8. Z.n., Amsterdam 1981))

Het journaal beschrijft Bontekoe's reis van Texel naar Java in 1618, zijn reizen tussen de Indonesische eilanden en naar China in de daaropvolgende jaren, en uiteindelijk, in 1625, zijn terugreis naar Nederland. Die reizen worden gemarkeerd door vele avonturen en gevaren, onder andere het vergaan van Bontekoe's schip door een explosie, waarbij de schipbreukelingen bijna 2 weken in 2 kleine bootjes op open zee doorbrengen, schermutselingen met Chinezen als de VOC exclusieve handelsbetrekkingen met China probeert af te dwingen, en een verwoestende orkaan.

Het populaire jeugdboek "De scheepsjongens van Bontekoe" (1924), van Johan Fabricius (1899-1981), dat in 2007 verfilmd is, is geinspireerd door het eerste deel van dit scheepsjournaal.

Hierbij een onderdeel van deze discussie: twee redevoeringen, de eerste (1853) van Julien Wolbers en de tweede (1856) van Nicolaas Beets. Beide heren pleiten vanuit hun christelijke levensovertuiging voor afschaffing van de slavernij. Waar Wolbers zich concentreert op de wrede straffen en de ook overigens slechte behandeling van de negerslaven (de vergelijking trekkende met “De negerhut van oom Tom”, waarin de misstanden van de Amerikaanse slavernij worden belicht), kiest Beets een andere benadering. Hij wil niet het risico lopen dat misstanden door slavernijvoorstanders worden gebagatelliseerd of afgedaan als uitzonderingen, en focust op menslievendheid, beschaving en de geest van het christendom. Beide betogen, hoe verschillend ook in benadering van het probleem, zijn hartstochtelijke oproepen tot erkenning van het recht op vrijheid van eenieder, ongeacht huidskleur of afkomst. (kattekliek)

Het taalgebruik was eenvoudig en is daardoor ook nog goed te volgen voor ons in de eenentwintigste eeuw. Met een voorwoord op rijm door Wolffs vriendin en huisgenote Aagje Deken (1741-1804). (samenvatting door kattekliek)

De wandelingen worden voorafgegaan met een verslag van de treinreis van Rotterdam naar Middelburg. (Samenvatting geschreven door Marcel Coeders)

Proef-luisteraars: Marcel Coenders en Ans Wink.

In sectie 20 wordt in de audio verwezen naar een figuur, met een link die niet meer werkt. Deze figuur is wel te vinden onder deze link.